Önemli Çıkarımlar:
İran, çatışmayı kalıcı olarak sona erdirmeyi ve Hürmüz Boğazı için yeni bir güvenlik çerçevesi oluşturmayı amaçlayan 10 maddelik bir planla ABD'nin ateşkes teklifine resmi yanıtını verdi.
İran'ın resmi haber ajansı IRNA'ya göre Tahran, ABD'nin savaşı sona erdirme girişimine yanıt olarak 6 Nisan'da 10 maddelik bir karşı teklif sundu. Pakistan üzerinden iletilen plan; çatışmaların kalıcı olarak durdurulması, Hürmüz Boğazı için bir güvenlik paktı ve tüm yaptırımların kaldırılması çağrısında bulunuyor.
Raporda belirli bir yetkili ismi belirtilmese de devlet ajansından gelen haber teklife resmi bir nitelik kazandırıyor. Bu gelişme, yarı resmi Fars haber ajansının bildirdiği üzere Tahran'ın birkaç gün önce ABD tarafından önerilen 48 saatlik ateşkesi reddetmesinin ardından geldi ve diplomatik angajmanda bir vites değişimine işaret ediyor.
Tahran'ın teklifinin özü; düşmanlıkların kalıcı olarak durdurulması, küresel petrol ticaretinin yaklaşık %21'inin geçtiği Hürmüz Boğazı için bir güvenlik anlaşması, savaş sonrası yeniden yapılanma ve ekonomik yaptırımların tamamen kaldırılmasını içeriyor. Bu haber piyasalarda ani ancak sınırlı bir etki yarattı; Brent petrol vadeli işlemleri erken işlemlerde %0,5 düşerek varil başına 91,20 dolara geriledi.
Teklif, küresel piyasalar için önemli bir belirsizlik yaratıyor. Kabul edilmesi durumunda, jeopolitik risklerin azalması ve İran arzının piyasaya geri dönme ihtimaliyle petrol fiyatlarında sert bir düşüş tetiklenebilir; bu durum küresel hisse senetleri için iyimser, enerji sektörü için ise kötümser bir sinyaldir. Ancak reddedilmesi, çatışmayı tırmandırarak petrol fiyatlarını yükseltebilir ve ekonomik büyüme üzerinde baskı oluşturabilir.
İran'ın planının temel taşlarından biri, Hürmüz Boğazı için yeni bir güvenlik anlaşmasıdır. Bu kritik su yolundaki herhangi bir aksama, tarihsel olarak petrol fiyatlarında önemli dalgalanmalara yol açmıştır. 2019'daki son büyük aksamada petrol fiyatları tek bir günde %14'ten fazla artmıştı. Güvenlik paktının dahil edilmesi, Tahran'ın stratejik konumunu daha geniş taleplerini desteklemek için bir dayanak noktası olarak kullandığını gösteriyor.
Yaptırımların kaldırılması ve savaş sonrası yeniden yapılanma desteği talebi, İran'ın ekonomik toparlanmasının merkezinde yer alıyor. Ülke ekonomisi yıllardır süren yaptırımlardan ağır darbe aldı; bunların kaldırılması normalleşme yolunda önemli bir adım olacak ve muhtemelen İran'ın petrol ihracatında ciddi bir artışa yol açarak küresel enerji piyasalarını daha fazla etkileyecektir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.
