IEA, 75 enerji tesisinin vurulmasıyla 'Kara Nisan' uyarısında bulundu

Uluslararası Enerji Ajansı başkanı, Orta Doğu çatışmasından kaynaklanan enerji şokunun yoğunlaşmasıyla küresel ekonominin bir "Kara Nisan" ile karşı karşıya olduğunu ve şu ana kadar 75'ten fazla enerji tesisinin hasar gördüğünü söyledi. IEA İcra Direktörü Fatih Birol, krizin benzeri görülmemiş olduğunu; petrolü, doğalgazı ve küresel ticareti aynı anda vurduğunu ve arz kayıplarının önümüzdeki ay iki katına çıkma potansiyeli taşıdığını uyardı.

Fatih Birol, Financial Times'a verdiği mülakatta, "Tüm ülkelere ihracat yasakları veya kısıtlamaları getirmemeleri çağrısında bulunuyorum" dedi. "Küresel petrol piyasalarına baktığınızda bu en kötü zaman. Ticari ortakları, müttefikleri ve komşuları bunun sonucunda zarar görecek."

Bu uyarı, IEA'nın acil durum rezervlerinden 400 milyon varillik koordineli serbest bırakma hamlesinin, bazı ülkelerin kendi stoklarını artırması nedeniyle baltalandığı bir dönemde geldi. Son haftalık raporda ABD ticari envanterleri yıllık bazda yüzde 5 artarken, Çin'in kara üzerindeki ham petrol stoklarının Nisan ayında 120 milyon varil artarak 1,3 milyar varile ulaşması bekleniyor.

Dünya petrolünün beşte birinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nın Nisan ayı boyunca kapalı kalması durumunda, kaybedilen ham petrol ve rafine ürün hacmi Mart ayındakinin iki katı olacaktır. Birol, gelişmekte olan ülkeler, özellikle de sürdürülebilir bir fiyat şokunu absorbe edecek finansal kapasiteden yoksun Asya ve Afrika'daki petrol ithal eden ekonomiler için derin endişelerini dile getirdi.

75 Enerji Tesisi Hasarlı, Üçte Biri Ağır Hasarlı

IEA, kilit enerji varlıklarını saatlik bazda izliyor ve saldırıya uğrayan 75 tesisten üçte birinin "ağır veya çok ağır hasarlı" olduğunu bildiriyor. Birol, Suudi Arabistan'ın ihracatının üçte ikisinden fazlasını Kızıldeniz'e yönlendirerek nispeten hızlı bir toparlanma için mühendislik ve finansal kapasiteye sahip olmasına rağmen, diğer ülkelerin vahim bir görünümle karşı karşıya olduğunu belirtti. Petrol gelirinin üçte ikisini kaybeden Irak, ekonomik felce yaklaşıyor. Birol, "Orta Doğu dünya için güvenilir bir enerji merkeziydi. Bu statüyü geri kazanmak uzun zaman alacak" dedi.

Artan Stoklar Küresel Yanıtı Baltalıyor

Ülkeleri tek tek hedef almamaya özen gösteren Birol'un yorumları, arz darboğazını kötüleştiren büyük ekonomilere yönelikti. Çin halihazırda benzin, dizel ve jet yakıtı ihracatını yasakladı. ABD'de benzin fiyatları yükseldikçe yakıt ihracat yasağı söylentileri dolaşıyor. Birol, "Maalesef bazı ülkelerin bizim koordineli petrol stok salımımız sırasında mevcut stoklarına ekleme yaptığını görüyoruz. Bu yardımcı olmuyor. Benim görüşüme göre bu, tüm ülkelerin uluslararası toplumun sorumlu bir üyesi olduklarını kanıtlama zamanıdır" dedi.

Birol, krizin 1970'lerdeki petrol şokları ve Rusya'nın 2022'deki Ukrayna işgali gibi dünya enerji sistemini kalıcı olarak yeniden şekillendireceğini öngördü. Nükleer enerjinin yeniden canlanmasını, elektrikli araçlarda patlama yaşanmasını ve yenilenebilir enerjiler için daha fazla baskı yapılmasını bekliyor; ancak bazı ülkeler sonuç olarak kömür tüketimini de artırabilir. Gaz endüstrisinin, dört yıl içindeki iki büyük şoktan sonra itibarını yeniden kazanmak için çok çalışması gerekeceğini de sözlerine ekledi.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.