Hürmüz ablukası petrol arzını günde 13 milyon varil azaltacak

Orta Doğu çatışmasındaki tırmanışın ardından Hürmüz Boğazı'nın ablukaya alınması, dünyanın en kritik petrol darboğazını fiilen tıkayarak bu ay günlük 13 milyon varile ulaşabilecek ham petrol arzını ortadan kaldırdı. Uluslararası Brent ham petrolünün Mart ayında rekor düzeyde yüzde 60 oranında yükselmesine neden olan bu aksama, Körfez petrol üreticilerinin kaderi arasında keskin bir uçurum yaratıyor.

Chatham House düşünce kuruluşunda yardımcı araştırmacı olan Neil Quilliam, "Hürmüz bir kez kapatıldıktan sonra tekrar tekrar kapatılabilir ve bu küresel ekonomi için büyük bir tehdit oluşturur. Cin şişeden çıktı," dedi.

Arz şoku, baypas rotalarına sahip üreticilere finansal kazançlar sağlarken, alternatif boru hatları olmayan üreticiler milyarlarca dolarlık gelir kaybıyla karşı karşıya. Reuters'ın Mart ayı ihracat verileri analizi, İran'ın nominal petrol gelirlerinin yüzde 37, Umman'ınkinin ise yüzde 26 arttığını gösteriyor. Suudi Arabistan'ın gelirleri yüzde 4,3 gibi daha mütevazı bir artış gösterirken, Birleşik Arap Emirlikleri'nin gelirleri, fiyat artışının düşük hacimleri dengelemesiyle yüzde 2,6 düştü. Keskin bir tezatla, her iki ülke de uygulanabilir alternatif ihracat rotalarından yoksun olduğu için Irak'ın gelirleri yüzde 76, Kuveyt'inkiler ise yüzde 73 oranında azaldı.

JPMorgan, İran'ın yaptırımlar altındaki bir "soğuk barış" yerine uzun süreli bir çatışmayı tercih ederek bir "yıpratma savaşına" hazırlandığı konusunda uyarıyor. Yatırım bankasının 6 Nisan tarihli raporu, Tahran'ın geniş çaplı ekonomik acı çektirerek ABD ve İsrail'in siyasi iradesinden daha uzun süre dayanabileceğine inandığını öne sürüyor. Raporda, boğazdan geçen günlük ham petrol akışının normal 15 milyon ila 20 milyon varilden 2 milyon varilin altına düştüğü belirtildi. Abluka devam ederse JPMorgan, petrol fiyatlarının varil başına 120 ila 130 dolar aralığına çıkacağını ve 150 dolara ulaşmanın imkansız olmadığını öngörüyor.

Coğrafi Kaderler

Orta Doğulu üreticiler üzerindeki etki coğrafya tarafından belirleniyor. Suudi Arabistan, İran-Irak savaşı sırasında inşa edilen 1.200 kilometrelik Doğu-Batı boru hattını ham petrolü Kızıldeniz'deki Yanbu limanına sevk etmek için kullanıyor. Boru hattının günlük 7 milyon varillik genişletilmiş kapasitesiyle çalıştığı bildiriliyor. BAE, günde 1,5 milyon ila 1,8 milyon varil taşıyabilen Habshan-Fujairah boru hattıyla kısmen korunuyor.

Aksine, Irak ve Kuveyt neredeyse tamamen Hürmüz'e bağımlı. Irak devlet petrol pazarlamacısı SOMO, Mart ayı gelirini yaklaşık 2 milyar dolar olarak bildirdi; bu rakam Reuters tarafından tahmin edilen yüzde 76'lık düşüşe yakın. İran, sözde dost ülkelerden birkaç tankerin geçmesine izin vermiş olsa da, akışlar piyasa dengesini yeniden sağlamak için yeterince önemli değil ve Tahran'ın hayati enerji damarı üzerinde etkili bir kontrol sahibi olmasını sağlıyor.

Küresel Ekonomik Etki

Kriz küresel tedarik zincirleri boyunca dalgalanıyor ve Asya, fiziksel kıtlıkla karşılaşan ilk bölge oluyor. Bangladeş, Sri Lanka ve Pakistan gibi ülkeler şimdiden rafineri kapanışları bildirdi ve uçuşları iptal etmek zorunda kaldı. Avrupa'nın etkileri Nisan ortasına kadar hissetmesi, daha yüksek maliyetlerle ve Körfez dışı variller için artan rekabetle karşılaşması bekleniyor.

ABD için asıl etki pompadaki fiyatlarda hissedilecek. Perakende benzin şimdiden galon başına 4 dolara yakın ve JPMorgan, boğazın Nisan ortasına kadar kapalı kalması durumunda fiyatların 5 doları aşabileceğini tahmin ediyor. Tüketici satın alma gücüne vurulan ve 100 milyar dolar olarak tahmin edilen darbe, bu yıl beklenen vergi indirimlerinin faydalarını tamamen ortadan kaldırabilir. Uluslararası Enerji Ajansı durumu dünyanın şimdiye kadarki en büyük enerji arz şoku olarak nitelendirdi.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.