YZ Patlamasıyla Küresel Ticaret 1. Çeyrekte %3,5 Arttı, Avrupa Geride Kaldı

Yapay zeka yatırımlarındaki patlama, 2026'nın ilk çeyreğinde küresel ticaret hacminde %3,5'lik bir artışı tetikledi ve ABD ile Asya ticaretinin geliştiği, Avrupa'nın ise daraldığı "iki vitesli" bir dünya ekonomisi yarattı. Hollanda Ekonomik Politika Analiz Bürosu'ndan (CPB) alınan veriler, ABD ithalatının %6,3 arttığını, Çin ve diğer gelişmiş Asya ekonomilerinden yapılan ihracatın ise sırasıyla %11,3 ve %10,1 yükseldiğini gösterdi.

Birleşmiş Milletler bu hafta yayınladığı bir raporda, teknoloji odaklı büyüme ile tezat oluşturan jeopolitik risklere dikkat çekerek, "Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar, genel olarak ticarete ve özel olarak deniz taşımacılığına önemli bir olumsuz şok uyguladı" dedi.

Çeyreklik rakamlar, küresel ticaret akışlarında keskin bir ayrışmayı detaylandırıyor. YZ ile ilgili donanıma olan talep artışı, trans-Pasifik rotalarını canlandırdı ve ABD ithalatı bir önceki çeyreğe göre %6,3 arttı. Bu talep, Çin'den yapılan ihracatta %11,3'lük ve Japonya hariç gelişmiş Asya ekonomilerinden yapılan ihracatta %10,1'lik bir artışla karşılandı. Buna karşılık, Euro Bölgesi ihracatının %1,2 düştüğü görülürken, Afrika ve Orta Doğu'dan yapılan ihracat, bölgesel çatışmaların etkisini yansıtarak %8,2 oranında geriledi.

Veriler, küresel ticaret haritasının teknoloji tedarik zincirleri tarafından yeniden çizildiğini; bu dinamiğin YZ yatırım patlamasını önemli jeopolitik rüzgarlarla karşı karşıya getirdiğini gösteriyor. Dünya Ticaret Örgütü, tüm yıl için ticaretin mütevazı bir şekilde %2,5 büyüyeceğini tahmin etse de, YZ kaynaklı talebin beklenenden daha dayanıklı çıkması durumunda büyümenin %3'e hızlanabileceğini not ediyor.

YZ Donanımı Trans-Pasifik Ticaret Artışını Körüklüyor

Ticaret genişlemesi neredeyse tamamen veri merkezlerine ve YZ altyapısına yapılan yatırımlardan kaynaklandı. Yakın tarihli bir Birleşmiş Milletler raporuna göre, bu patlama Nvidia gibi firmaların hakim olduğu sunucuları, yüksek performanslı bilgi işlem ekipmanlarını ve gelişmiş yarı iletkenleri kapsıyor. ABD ithalatındaki artış; Microsoft, Amazon Web Services ve Alphabet dahil olmak üzere AI yeteneklerini inşa eden Amerikalı "hyperscaler" devlerinin devasa sermaye harcamalarını yansıtıyor.

Bu talep, Asya genelindeki üreticiler tarafından karşılanıyor. Bellek çiplerinin kilit üreticisi Güney Kore'nin Nisan ayı ihracatı bir önceki yıla göre %48 artarak trendin ikinci çeyrekte de devam ettiğini gösterdi. Bu dinamik, ABD'nin Çin'e yönelik gelişmiş YZ çipleri üzerindeki karmaşık ihracat kontrollerinin tam yasaklardan "kontrollü erişim" çerçevesine kaymasına rağmen devam ediyor. Bu durum belirsizlik yaratsa da, Batı pazarlarından gelen yoğun talep, Nvidia gibi çip üreticileri için Çin'e doğrudan satışlardaki yavaşlamayı fazlasıyla telafi etti.

Avrupa'nın Rekabet Gücü Sorunu

ABD ve Asya YZ dalgasını yakalarken, Avrupa'nın %1,2'lik ihracat düşüşü daha derin bir yapısal zorluğa işaret ediyor. Avrupa Merkez Bankası'ndan (ECB) yapılan yakın tarihli bir konuşmaya göre, blok, özellikle tarihsel olarak temel bir güç olan orta ve yüksek teknoloji sektörlerinde ihracat pazar payını Çin'e kaptırıyor. Analiz, 2021-22 enerji krizinin kalıcı etkilerinin, Avrupa'nın enerji yoğun endüstrilerinin rekabet gücüne, Asya'daki rakiplerine kıyasla orantısız şekilde zarar verdiğine işaret ediyor.

Bu rekabetçi baskı, olumsuz kur hareketleri ve Çin'in Avrupa'nın uzmanlaştığı karmaşık ürünleri üretme kapasitesinin artmasıyla daha da pekişiyor. ECB, Euro Bölgesi ve Çin'in ihracat sepetlerinin giderek birbirine benzediğini ve bunun üçüncü pazarlarda, Çin içinde ve Avrupa pazarının kendi içinde doğrudan rekabete yol açtığını belirtti. Bu ayrışma, Euro Bölgesi'nin mevcut YZ odaklı ticaret patlamasına neden katılamadığını ve neden daha zorlu bir görünümle karşı karşıya olduğunu açıklıyor. Enerji fiyatlarını yükselten Orta Doğu'daki çatışmalar, Avrupalı üreticiler için bu rekabet dezavantajını daha da derinleştiriyor.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.