Almanya F126 firkateynlerini iptal etti, 8 MEKO savaş gemisini 11,6 milyar avroya satın aldı

Almanya Çarşamba günü altı adet F126 firkateyni için 15,2 milyar avroluk siparişi iptal ederek, bunun yerine TKMS'den 11,6 milyar avro karşılığında sekiz MEKO A-200 savaş gemisi satın almayı tercih etti. Bu karar, maliyet aşımları ve değişen savunma önceliklerinin Avrupa'nın en büyük yeniden silahlanma çabasını yeniden şekillendirdiği bir dönemde alındı.

CDU/CSU parlamento grubunun denizcilik işleri sözcüsü Bastian Ernst yaptığı açıklamada, "F126 tedarik projesi Milat'tan çok önce başladı ve bugünkü güvenlik durumu için artık uygun değil. Dehşetli bir son, sonsuz bir dehşetten iyidir," dedi.

Hollandalı gemi yapımcısı Damen Schelde Naval Shipbuilding ile 2020 yılında imzalanan orijinal sözleşme, altı F126 firkateynini yaklaşık 10 milyar avro olarak değerlendiriyordu. Damen'in üzerinde anlaşılan zaman çizelgesine veya bütçeye uyamayacağını bakanlığa bildirmesinin ardından Berlin, sözleşmeyi Rheinmetall'a ait NVL'ye devretmeyi araştırdı — ancak maliyetin, halihazırda tamamlanmış işler de dahil olmak üzere tahmini 18 milyar avroya fırladığını gördü. Savunma Bakanlığı'na göre hükümet halihazırda program için yaklaşık 2,3 milyar avro harcamıştı.

Bu karar, Almanya'nın Rusya tehdidine ve ABD'nin Avrupa'daki ayak izini azaltabileceği sinyallerine yanıt olarak yarım trilyon avroluk bir askeri yığınağa giriştiği bir dönemde stratejik bir değişime işaret ediyor. Berlin, karmaşık, özel yapım sistemlerden, daha hızlı konuşlandırılabilen kanıtlanmış, hazır donanıma doğru kayıyor — bu dönüşüm Rheinmetall'ın bir günde piyasa değerinin %18,5'ini kaybetmesine mal oldu.

Maliyet Aşımları F126'yı Sürdürülemez Hale Getirdi

F126, 2020 yılında, Avrupa ordularının anavatan savunmasından ziyade yurt dışındaki sefer görevlerine odaklandığı bir dönemi yansıtan, uzun süreli görevler yapabilen çok rollü bir muharebe gemisi olarak tasarlanmıştı. Ukrayna savaşı bu öncelikleri değiştirdi ve NATO şimdi Kuzey Denizi ve Kuzey Atlantik'teki Rus denizaltı faaliyetlerine karşı koymak için acil denizaltı savunma harbi (ASW) yetenekleri talep ediyor.

Damen programın gerisinde kalınca — ilk teslimatı 2028'den 2032'ye iterek — bakanlık, Rheinmetall'ın geçen yıl satın aldığı Alman gemi yapımcısı NVL ile müzakerelere başladı. Bu görüşmeler altı gemi için 15,2 milyar avroluk bir teklifle sonuçlandı, ancak Damen'in tamamlanmış işleri ve destek sözleşmeleri hesaba katıldığında toplam gereksinim 18 milyar avroyu aştı. Hükümet ayrıca Damen'e karşı olası tazminat taleplerinden de feragat etmek zorunda kalacaktı; bakanlık bu koşulu kabul edemeyeceğini söyledi.

Almanya'daki büyük bir savunma projesinin bu ölçekte çöküşüne en son 1990'larda Eurofighter Typhoon'un erken geliştirme aşamasında tanık olunmuştu. O dönemde yaklaşık %40'lık maliyet aşımı, teslimatları birkaç yıl geciktiren bir yeniden yapılandırmayı tetiklemişti. F126'nın maliyet artışı — 10 milyar avrodan 18 milyar avronun üzerine çıkması — orijinal sözleşme değerine göre %80'lik bir artış anlamına geliyor.

MEKO A-200 Özelleştirmeye Karşı Hız Sunuyor

Alman donanmasında F128 adını alacak olan yedek gemi, halihazırda dünya çapında sekiz donanma tarafından kullanılan kanıtlanmış bir tasarımdır. TKMS, ilk dört MEKO A-200 DEU firkateynini 6,3 milyar avroya inşa edecek ve 2026 sonuna kadar kullanılabilecek bir opsiyonla dört adet daha gemi için 5,3 milyar avro seçenek sunulacak. İlk geminin 2029 sonuna kadar teslim edilmesi bekleniyor, sonraki gemiler ise her dokuz ayda bir teslim edilecek.

MEKO, F126 için planlanan aynı Atlas Elektronik çekili sonar sistemini taşıyacak ve donanmanın NATO denizaltı savunma harbi taahhütlerini yerine getirmesini sağlayacak. Ancak, kilit sensörler ve muharebe yönetim sistemi, Hensoldt ve Thales gibi Alman tedarikçilerden değil, TKMS'nin Avustralya teklifinden uyarlanan İsveç'ten gelecek. Gemiler, İsveç'in RBS 15'i yerine Naval Strike Missile'lerle silahlandırılacak.

Halihazırda yeni çekili sonar dahil denizaltı savunma harbi yükseltmeleriyle yeniden donatılan Alman Donanması'na ait üç F123 firkateyninin 2029'da tamamlanması planlanıyor. İlk MEKO'nun da aynı dönemde gelmesiyle donanma, on yılın sonuna kadar dört büyük ASW kabiliyetli gemiye sahip olacak.

Rheinmetall'ın Darbesi ve Daha Geniş Savunma Manzarası

Rheinmetall hisselerindeki %18,5'lik düşüş, yatırımcıların CEO Armin Papperger'in NVL satın alımı yoluyla gemi yapımcılığına genişlemesinin şirketi uzmanlık sahibi olmadığı alanlara fazla yaymış olabileceği endişesini yansıtıyor. Analistler, Rheinmetall'ın MEKO üretiminde hâlâ bir rol oynayabileceğini bekliyor; zira TKMS, dört ek gemi opsiyonunun "Alman gemi yapım endüstrisini dahil etme olasılığını açtığını" söyledi.

F126'nın iptali, ABD Donanması'nın Constellation sınıfı firkateyn programından yakın zamanda vazgeçme kararını yansıtıyor. Bu program da benzer denizaltı savunma harbi yetenekleri sunarken maliyet aşımları ve gecikmeler yaşamıştı. Her iki vaka da Batı gemi yapımcılığındaki yapısal bir sorunu gözler önüne seriyor: Özel yapım savaş gemisi programları rutin olarak bütçeleri ve zaman çizelgelerini aşarken, Japonya, Güney Kore ve Çin'deki Asyalı gemi yapımcıları benzer gemileri daha hızlı ve daha ucuza teslim ediyor.

Almanya için MEKO firkateynlerine geçiş, Berlin'in savunmaya 500 milyar avrodan fazla taahhütte bulunsa bile fiyat disiplinini uygulayacağının sinyalini veriyor. Bundestag bütçe komitesinin MEKO alımını hâlâ onaylaması gerekiyor, ancak milletvekilleri 2025 bütçesinde bir F126 alternatifi için 7,8 milyar avro ayırmış ve TKMS ile bir ön anlaşma yapılmasını zorunlu kılmıştı.

Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.