İran Savaşı Küresel GSYH Tahminini %3,1'e Çekerken AB Stagflasyonla Karşı Karşıya

Avrupa Birliği, İran'daki savaşın etkisiyle önemli bir "stagflasyonist şoka" hazırlanıyor. Birliğin ekonomi komiseri, yakında yayınlanacak ekonomik tahminlerin daha düşük büyüme ve daha yüksek enflasyon göstermesinin beklendiğini söyledi. Çatışma kritik bir enerji damarını tıkadı ve petrol fiyatlarını 2026 için daha önce beklenenden yaklaşık 20 dolar daha yükseğe çekerek küresel ekonomiler için ters bir Goldilocks senaryosu yarattı.

AB Ekonomi Komiseri Valdis Dombrovskis, 18 Mayıs'ta CNBC'ye verdiği demeçte, "Avrupa, İran'daki savaştan kaynaklanan bir 'stagflasyonist şok' ile karşı karşıya" dedi. AB Komisyonu'nun yakında çıkacak olan bahar raporunun büyüme için aşağı yönlü, enflasyon içinse yukarı yönlü revizyonlar içereceğini doğruladı.

Karamsar görünüm, küresel finans kuruluşlarının uyarılarıyla destekleniyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), 2026 dünya GSYH büyüme tahminini şimdiden %3,1'e indirirken, uzayan bir çatışmanın büyümeyi %2,5'e kadar çekebileceği konusunda uyardı. Dünya Bankası, petrol fiyatlarındaki artışın küresel enflasyonu yaklaşık bir yüzde puanı yükselteceğini tahmin ediyor. Hindistan gibi enerji ithal eden bir ekonomi için bu, IIM'in İş Beklentileri Anketi'ne göre, GSYH büyümesinin 2026'da %7'nin üzerinden %6 ila %6,5 aralığına düşmesi ve enflasyonun %5'in üzerine çıkması anlamına geliyor.

IMF, küresel ham petrol sevkiyatının yaklaşık dörtte birini gerçekleştiren Hürmüz Boğazı'nın uzun süreli kapalı kalmasının ve süregelen jeopolitik gerilimlerin küresel ekonomiyi "olumsuz" bir senaryoya itebileceği uyarısında bulundu. Bu yavaşlayan büyüme ve yükselen enflasyon ortamı, değerli metallerin yükselmesiyle birlikte güvenli limanlara kaçışı tetikledi. Altın fiyatları 2026'nın ilk çeyreğinde 5.400 dolar/ons seviyesini geçerken, gümüş ve platin de rekor seviyelere ulaştı.

Hürmüz Boğazı Darboğazı

Çatışmanın ekonomik etkisi, küresel enerji arzı için hayati bir kanal olan Hürmüz Boğazı'ndan yayılıyor. İran'ın başarılı savaş dönemi ablukası, uzun süreli bir aksama korkusunu artırarak Brent petrolü ilk çeyrekte varil başına 61 dolardan 118 dolara çıkardı. Bu kozdan güç alan Tahran, şimdi Google ve Microsoft gibi şirketlerin boğazdan geçen deniz altı internet kablolarına ücret getirmekle tehdit ederek küresel dijital ekonomi için yeni bir risk katmanı oluşturuyor. Araştırmacılara göre, Avrupa ile Asya arasındaki veri trafiğinin büyük bir kısmını taşıyan bu kablolara gelebilecek herhangi bir zarar, "basamaklı bir dijital felaketi" tetikleyebilir.

Küresel Bir Fenomen

Şok dalgaları küresel olarak, özellikle de gelişmekte olan piyasalarda hissediliyor. Hindistan rupisi, petrol şoku ve yapay zekanın BT dış kaynak modelini bozacağı endişelerinin ikili etkisiyle 2025 başından bu yana ABD doları karşısında %10 değer kaybetti. Hızlı para birimi değer kaybı, Birleşik Krallık'ın dolar bazında Hindistan'ı geride bırakarak dünyanın en büyük beşinci ekonomisi olmasıyla sonuçlandı. Karmaşaya tepki olarak yatırımcılar güvenli liman varlıklarına yöneldi ve Dünya Bankası; altın, gümüş ve platinden oluşan değerli metaller endeksinin 2026'da %42 artacağını tahmin ediyor. IMF'ye göre, en az 12 ülkenin şoku atlatabilmek için 20 milyar dolar ile 50 milyar dolar arasında finansman desteğine ihtiyaç duyması bekleniyor.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.