(P1) Ham petrol vadeli işlemleri, Salı günkü işlemlere girerken varil başına 116 doların üzerine çıktı. Küresel piyasalar, diplomatik bir çözüm için belirlenen ET saatiyle 20:00 son tarihi öncesinde ABD-İran çatışmasında potansiyel bir tırmanmaya hazırlanıyor.
(P2) Prosper Trading Academy'den Scott Bauer, "İran, saat 20:00 son tarihine kadar ABD şartlarını kabul etmezse, yatırımcılar keskin bir geri çekilmeye hazır olmalı" dedi.
(P3) Daha geniş bir çatışma tehdidi, ham petrol fiyatlarını istikrarlı bir şekilde yükseltti. Forbes analizine göre, çatışmanın başladığı Şubat sonundan bu yana petrol yaklaşık 70 dolardan 110 doların üzerine çıktı. Bu aksama, Amazon'un üçüncü taraf satıcılar için %3,5 ek ücret eklemesine neden olurken, nakliye devleri UPS ve FedEx %25'ten fazla yakıt ek ücreti ekledi.
(P4) Çıkmaz, enerji piyasalarını yüksek alarm durumuna geçirdi ve ana risk Hürmüz Boğazı'nda odaklandı. Bir anlaşmaya varılamaması, ABD'nin İran'ın enerji altyapısını hedef alabilecek ve boğazdan geçen günlük 20 milyon varillik sevkiyatta önemli ve uzun süreli bir aksamaya yol açabilecek daha fazla askeri harekatına neden olabilir.
Küresel petrol piyasaları artık basit arz ve talep temellerine değil, ikili bir seçime tepki veriyor: anlaşma veya tırmanma. Oil & Gas 360'a göre piyasa, en kötü durum senaryolarını fiyatlayıp ardından diplomatik başlıklara göre geri çekilen dar bir belirsizlik bandına sıkışmış durumda. Tahran'ın, ABD tarafından önerilen 15 maddelik ateşkes planını "maksimalist ve mantıksız" bularak reddetmesi, Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamayı sürdürerek küresel enerji akışları üzerindeki baskıyı devam ettirdi.
Forbes'ta Ariel Cohen tarafından yapılan bir analize göre, çatışmanın ilerleyişi üç yoldan birini izleyebilir. Birincisi, askeri tırmanmanın devam etmesi; ABD'nin, İran'ın petrol ihracatının yaklaşık %90'ını gerçekleştiren Harg Adası gibi kritik altyapıları ele geçirmesine tanık olunabilir. Böyle bir hamle, küresel arzı ciddi şekilde azaltacak ve muhtemelen petrol fiyatlarını yükselterek Atlantik Havzası ve Hazar bölgesi gibi Orta Doğu dışındaki üreticilere fayda sağlayacaktır.
İkinci bir senaryonun önerdiği gibi ABD "zafer ilan edip ayrılsa" bile, petroldeki jeopolitik risk primi muhtemelen kalacaktır. İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için harç uygulamaya devam edebilir; bu hareket uluslararası deniz hukukunu ihlal etse de Rusya ve Çin gibi stratejik ortaklara fayda sağlayacaktır.
En iyimser senaryo, Pakistan veya Çin gibi tarafsız tarafların aracılık ettiği ve boğazı tamamen yeniden açan koşullu bir ateşkesi içeriyor. Bu, acil arz endişelerini çözse de fiyatlar, yeni bir siyasi risk primini yansıtacak şekilde çatışma öncesine göre daha yüksek bir seviyeye yerleşecektir.
Ekonomik etki, yakıt maliyetlerinin çok ötesine uzanıyor. Uzmanlar, kimyasal üretimin ana bileşeni olan petrolün yükselen fiyatının, ilaçtan gübreye kadar her şeyin maliyetini artıracağı konusunda uyarıyor. Cornell Üniversitesi'nde tarım ekonomisi profesörü olan Christopher Wolf, artan dizel maliyetlerinin çiftçiliği daha pahalı hale getireceğini, Independent Grocers Alliance'ın ise gıda fiyatlarında %2-4'lük bir artış öngördüğünü belirtti. Bir UCLA profesörünün The Guardian'a söylediği gibi: "Fiyatlar bir kez yükseldi mi, nadiren tekrar aşağı iner."
Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.
