Çinli EV üreticisi Neta, 18,3 milyar yuan zararın ardından iflasla karşı karşıya

Bir zamanlar gelecek vadeden Çinli bir elektrikli araç üreticisinin çöküşü, Hozon New Energy Automobile'ın üç yıl içinde 18,3 milyar yuan (2,5 milyar dolar) tutarında devasa bir zarar kaydetmesinin ardından dünyanın en büyük otomobil pazarında şok dalgaları yaratıyor. Neta markası altında otomobiller üreten şirket için 2025 yılının ikinci yarısında alacaklılar tarafından iflas reorganizasyonu başvurusu yapıldı; bu durum sektördeki acımasız fiyat savaşlarının ve kontrolsüz üretim kapasitesinin çarpıcı bir sonucu.

Üst düzey bir devlet planlamacısına göre, bu kriz, yanlış yönlendirilmiş yerel yönetim sübvansiyonlarıyla beslenen sistemik bir "involution (içsel rekabet) tarzı dibe vuruş yarışı" sorununu vurguluyor. Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu (NDRC) Yapısal Reform Dairesi Genel Müdür Yardımcısı Hu Zhaohui, yakın tarihli bir devlet televizyonu raporunda, "Bazı yerel yönetimler, endüstriyel gelişim fonlarını yatırım çekmek için araçlara dönüştürerek sözde 'çekmece anlaşmaları' yoluyla örtülü sübvansiyonlar sağladılar," dedi.

2021'den 2023'e kadar Hozon Auto nakit kaybetti ve sattığı her araç için ortalama 80.000 yuan'dan fazla zarar etti. Finansal baskı, şirketi 2024'ten itibaren üç üretim tesisinde üretimi durdurmaya zorladı ve alacaklıların iflas başvurusuyla sonuçlandı. Durum, CCTV'nin "Odak Raporu" programında "Yatırım Teşviki mi, yoksa Yatırım 'Yaralanması' mı?" başlığıyla ulusal çapta dikkat çekti.

Bu durumun yansımaları, halka açık rakipleri anında vurdu ve yatırımcıların krizin yayılmasından duyduğu korkuyu körükledi. Haberlerin ardından Hong Kong borsasında Geely Auto hisseleri %5,1, BYD Company hisseleri ise %4,3 düştü; EV girişimleri XPeng ve Leapmotor ise sırasıyla %6,3 ve %6,0 geriledi. Neta'nın başarısızlığı, borçla körüklenen büyüme döneminin sona erdiğine dair kritik bir uyarı niteliği taşıyor ve düzinelerce küçük EV oyuncusunun bilançoları üzerinde yoğun baskı oluşturuyor.

"Yatırım Yaralanması" ve Endüstriyel Homojenleşme

CCTV raporu, yeni bir otomotiv endüstrisi kümelenmesine çıpa olması beklenen ancak şu an atölyeleri ve üretim hatları toz içinde kalan Yichun'daki boş bir otomobil fabrikasını göstererek, pervasız yatırımın sonrasına dair karamsar bir tablo çizdi.

Rapor, yüksek teknoloji üretimini çekmek için can atan yerel yönetimlerin "çekmece anlaşmalarında" gizli, sürdürülemez teşvikleri nasıl sunduklarını detaylandırdı. NDRC'den Hu Zhaohui, bu uygulamanın pazar parçalanmasını ve çok sayıda şirketin hepsini destekleyemeyen bir pazar için benzer ürünler ürettiği "endüstriyel homojenleşmeyi" artırdığını açıkladı. Bu durum, yetkililerin şu anda ortadan kaldırmaya çalıştığı "involution"a—herkesin kârlılığını yok eden verimsiz ve aşırı bir iç rekabet döngüsüne—yol açıyor.

Tanıdık Bir Arz Fazlası Hikayesi

Bu sorun sadece EV sektörüne özgü değil. Çin hükümeti aynı zamanda, üretim kapasitesinin küresel talebi büyük ölçüde aştığı güneş enerjisi endüstrisindeki benzer bir krizle de boğuşuyor. Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı'na (MIIT) göre Çinli firmalar dünyadaki güneş enerjisi bileşenlerinin yüzde 80'inden fazlasını üretiyor, ancak şiddetli yerel fiyat kırma politikaları kârları eritmiş durumda.

Otomotiv sektöründe olduğu gibi, Pekin yönetimi şimdi üretim kapasitesi üzerinde daha sıkı kontrol, daha katı fiyat düzenlemeleri ve düzeni yeniden sağlamak için birleşme ve devralmaların teşvik edilmesi için bastırıyor. Güneş enerjisi sektöründe birden fazla devlet kurumunun koordineli hamlesi, liderlerin EV pazarının yapısal sorunlarını nasıl ele alacağına dair muhtemel bir yol haritası sunuyor: konsolidasyonu zorlamak ve Neta gibi finansal olarak yaşayamayacak durumdaki şirketleri ayıklamak. Yatırımcılar için mesaj açık: Çin'in yeni endüstriyel peyzajında, kârlılık artık üretim hacminden daha önemli.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.