Hürmüz Krizi 4 Yeni Risk Eklerken Avustralya'nın Enerji Dönüşümü Hız Kazanıyor

ABD donanmasının Hürmüz Boğazı'na yönelik ablukası üçüncü ayına girerken Avustralya, Orta Doğu petrolünden uzaklaşarak yenilenebilir enerjiye geçişini hızlandırıyor. Bu kriz, Brent petrolün bu yıl %87'den fazla yükselmesine neden oldu ve şu anda Avustralya'da enflasyonu körüklüyor.

Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, WSJ'nin 'What’s News' podcast'ine verdiği röportajda, "Hürmüz Boğazı yeniden açılsa bile, bu bir gecelik bir iş olmayacak" dedi. Özel sektörün "tedarik çeşitliliğine bakmaya" devam edeceğini belirtti.

Kesinti, küresel gösterge olan Brent petrol vadeli işlemlerini Nisan sonu itibarıyla varil başına 114 doların üzerine çıkararak, Avustralya'nın tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) Mart ayına kadar olan 12 ayda, Şubat ayındaki %3,7'den %4,6'ya yükselmesine katkıda bulundu. Buna karşılık hükümet, ABD, Arjantin ve Cezayir gibi yeni kaynaklardan fazladan 450 milyon litre dizel ve 100 milyon litre jet yakıtı tedarik etti.

Kriz, Avustralya'nın son 15 yılda birkaç yerli rafineriyi kapatmasının ardından gelen kırılganlığını vurguluyor ve enerji tedarik zincirlerinin kalıcı olarak yeniden şekillenmesi ihtimalini artırıyor. Durum, Canberra'yı acil enflasyonist baskılarla, Bowen'ın "orta vadede enerji egemenliği ve güvenilirliği için iyi" olduğunu söylediği daha fazla enerji bağımsızlığına yönelik maliyetli, uzun vadeli geçiş arasında denge kurmaya zorluyor.

ABD'nin "Project Freedom" (Özgürlük Projesi) olarak adlandırdığı askeri çaba, hayati su yolundaki trafik akışını normalleştirmekte zorlandı. 15.000 askeri personel ve 100'den fazla uçağın konuşlandırılmasına rağmen, daha önce günde yaklaşık 130 geminin geçtiği boğazdan sadece birkaç ticari gemi geçebildi. Boğaz üzerinde hak iddia eden İran, ABD'yi çatışmayı tırmandırmakla suçladı ve bildirildiğine göre Amerikan gemilerine başarısız saldırılar düzenledi.

### Gişe Sorunu

Daha kalıcı bir değişiklik, fiili bir ücretli geçiş sisteminin oluşturulması olabilir. TRM Labs'ın bir raporuna göre, Mart ortasından bu yana İran Devrim Muhafızları Ordusu, gemi operatörlerinden geçen petrolün varili başına yaklaşık 1 dolar ücret alıyor. İki milyon varil taşıyan bir süper tanker için bu, 2 milyon dolarlık bir ücrete tekabül ediyor ve İran için ayda 800 milyon dolara kadar gelir yaratma potansiyeline sahip. Avrupalı düşünce kuruluşu Bruegel, doğrudan maliyetin küresel fiyatlar üzerinde varil başına 5 ila 40 sent gibi mütevazı bir seviyede olduğunu tahmin etse de bu, yüzyıllardır küresel ticareti destekleyen seyrüsefer serbestliği için tehlikeli bir emsal teşkil ediyor.

### Tedarik Zincirlerinde Dalgalanan Gizli Maliyetler

Enerji üzerindeki doğrudan etkinin ötesinde kriz, ilgisiz endüstrilerde dalgalanan ikincil etkiler yaratıyor. Dünya helyumunun üçte birini üreten Katar, çatışmanın başında İran tarafından saldırıya uğramasının ardından Ras Laffan tesisindeki üretimi durdurdu. Ortaya çıkan kıtlık, her biri 1 milyon dolar değerinde olan yaklaşık 200 helyum konteynerinin mahsur kalmasına neden oldu ve yarı iletken imalatını ve soğutma için helyuma dayanan MRI cihazlarının çalışmasını bozma tehdidi oluşturuyor. Kanada'nın Saskatchewan eyaletindeki sağlık yetkilileri helyum tahsislerinin %50 oranında kesildiğini gördü.

Kesinti tüketim mallarını da vuruyor. Büyük bir prezervatif üreticisi olan Karex, %30'a varan fiyat artışları duyurdu ve Dow Chemical, plastiğin ana bileşeni olan polietilen için daha önce duyurulan fiyat artışını ikiye katlamayı planlıyor. ABD Posta Servisi, tedarik zincirini etkileyen artan enerji maliyetlerini gerekçe göstererek paketlere %8'lik geçici bir ek ücret bile ekledi.

Avustralya, Güney Kore, Malezya ve Singapur gibi bölgesel ortaklarla anlaşmalar yaparak yakıt tedarikini güvence altına almaya çalışırken, Hürmüz Boğazı'ndaki kriz, jeopolitik istikrarsızlığın maliyetinin sadece petrol fiyatıyla ölçülmediğinin sert bir hatırlatıcısı oluyor.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.