Orta Doğu çevresindeki 90 geminin yeniden rotalandırılması, tırmanan ABD-İran çatışmasında tedarik zincirlerinin ve küresel ekonominin bedel ödediği yeni ve maliyetli bir aşamaya işaret ediyor.
ABD öncülüğünde İran limanlarına uygulanan abluka, 20 Mayıs itibarıyla en az 90 ticari gemiyi rotasını değiştirmeye zorladı; bu durum enerji ve finans piyasalarında şok dalgaları yarattı ve küresel ticaretin tırmanan çatışmaya karşı aşırı kırılganlığını vurguladı. Bu aksama, ham petrol tankeri navlun vadeli işlemlerini izleyen Breakwave Tanker Shipping ETF'sinin (BWET) yılbaşından bu yana yüzde 860'ın üzerinde artmasına neden olarak petrol taşıma maliyetlerindeki devasa artışı yansıttı.
Al Habtoor Araştırma Merkezi'nde kıdemli araştırmacı olan Mostafa Ahmed, "Hürmüz Boğazı sadece bir enerji darboğazı değil; dünyanın en kritik dijital darboğazlarından biridir" dedi. "Koordineli bir aksama, küresel bir 'çifte şok' tetikleyerek hem enerji tedarik zincirlerini hem de dijital altyapıyı felç edecektir."
Reuters analizine göre çatışma, petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkması ve tedarik zincirlerinin tıkanmasıyla küresel şirketlere şimdiden 25 milyar dolardan fazla darbe indirdi. Kriz, Toyota ve Procter & Gamble gibi dev şirketler de dahil olmak üzere 279'dan fazla şirketi, finansal zararı azaltmak için fiyat artışları ve üretim kesintileri gibi acil önlemler almaya zorladı.
Küresel ekonominin istikrarı, şu an sadece tarihi bir enerji şokuyla değil, aynı zamanda yaygın bir internet kesintisi potansiyeliyle de tehdit ediliyor. Sadece 21 deniz mili genişliğindeki bir darboğaz olan Hürmüz Boğazı'ndan geçen beş ana denizaltı internet kablosuyla, herhangi bir hasar finansal işlemleri, bulut bilişimi ve dijital hizmetleri çökertebilir ve küresel ekonomiye günde yüz milyonlarca dolara mal olabilir.
Savaş Riskiyle Nakliye Maliyetleri Artıyor
Breakwave Tanker Shipping ETF'sinin (BWET) yılbaşından bu yana yüzde 860 kazanca ulaşması, piyasanın savaşa tepkisini gösteriyor. Ham petrol taşıma maliyetine maruz kalma sağlayan fonun değeri, Hürmüz Boğazı'nın çoğu trafiğe fiilen kapatılmasının navlun vadeli işlemlerini rekor seviyelere çıkarmasıyla patladı. Savaşın Şubat sonu başlamasından bu yana ETF yüzde 220'den fazla değer kazandı; bu da küresel nakliye rotalarına yönelik herhangi bir tehdidin nasıl devasa kazananlar ve kaybedenler yaratabileceğini vurguluyor. Bölgede benzer ancak daha az şiddetli bir aksamanın yaşandığı son seferde, nakliye sigorta primleri bir gecede üç katına çıkmış ve bu maliyet tedarik zinciri boyunca aşağı aktarılmıştı.
Dijital Bir Darboğaz
Petrol üzerindeki doğrudan etkisinin ötesinde çatışma, dünyanın dijital altyapısındaki kritik bir kırılganlığı da ortaya çıkardı. Hürmüz Boğazı, Asya, Afrika ve Avrupa arasındaki uluslararası internet trafiğinin tahmini yüzde 99'unu taşıyan en az beş denizaltı fiber optik kablosu için kilit bir koridordur. İranlı yetkililerin, teknoloji şirketlerinden bu kabloların kullanımı için ücret alınmasını tartıştığı bildiriliyor; bu hamle analistler tarafından kabloların bir pazarlık kozu olarak kullanılmasının ön habercisi olarak görülüyor. Bu kablolardaki kasıtlı veya kazara bir kesinti, özellikle Katar ve Bahreyn gibi Körfez ülkeleri ve 24 saatlik bir kesintinin IT sektörüne tahmini 920 milyon dolara mal olabileceği Hindistan gibi büyük Asya ekonomileri için felaketle sonuçlanabilir.
Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.
