Trong suốt 79 ngày, thủy thủ người Trung Quốc Liu Yiwen đã bị mắc kẹt tại rìa Eo biển Hormuz, trở thành mục tiêu cố định trong một cuộc xung đột đã làm gián đoạn 1/5 nguồn cung dầu hàng ngày của thế giới và đẩy dự trữ toàn cầu xuống mức tới hạn.
Quay lại
79 ngày bị kẹt: Góc nhìn của một thủy thủ về cuộc khủng hoảng dầu mỏ Hormuz
Cuộc phong tỏa quân sự tại Eo biển Hormuz, hiện đang bước sang tháng thứ ba, đang thắt chặt gọng kìm lên nền kinh tế toàn cầu khi dự trữ dầu thô giảm với tốc độ kỷ lục. Cuộc khủng hoảng, đã đẩy giá dầu Brent lên trên 107 USD/thùng, bắt nguồn từ một thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Hoa Kỳ và Iran, với lời kể trực tiếp từ một thủy thủ bị mắc kẹt minh họa cho cái giá về con người và kinh tế của cuộc đối đầu.
"Chúng tôi dự đoán khi điều đó xảy ra và eo biển vẫn bị đóng cửa, chúng tôi sẽ tiếp tục thấy giá tăng trên thị trường," CEO Exxon Mobil Darren Woods cho biết trong cuộc họp báo cáo kết quả kinh doanh quý 1 gần đây của công ty, lưu ý rằng các vùng đệm dự trữ đang thu hẹp nhanh chóng.
Sự gián đoạn nguồn cung đã đẩy giá xăng tại Hoa Kỳ lên mức trung bình 4,50 USD/gallon, mức chưa từng thấy kể từ năm 2022. Dự trữ dầu toàn cầu đã giảm từ hơn 8 tỷ thùng vào cuối tháng 2 xuống còn 7,8 tỷ thùng vào cuối tháng 4, theo ước tính từ UBS. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã cảnh báo trong tuần này rằng các vùng đệm đang thu hẹp nhanh chóng có thể báo hiệu các đợt tăng giá trong tương lai khi thị trường bước vào thời kỳ cao điểm nhu cầu mùa hè.
Sự bế tắc có nguy cơ gây ra một cuộc suy thoái kinh tế nghiêm trọng nếu eo biển vẫn đóng cửa cho đến quý 3, theo Rapidan Energy. Trong khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump khẳng định mục tiêu chính của ông là ngăn chặn một Iran có vũ khí hạt nhân, thì thiệt hại kinh tế leo thang, khiến Iran tiêu tốn 500 triệu USD mỗi ngày và người nộp thuế Hoa Kỳ mất 29 tỷ USD cho đến nay, đang làm tăng áp lực cho một giải pháp khi các cuộc đàm phán ngoại giao đình trệ.
Mặt sắc bén nhất của cuộc xung đột được cảm nhận bởi những thủy thủ như Liu Yiwen, một thuyền phó trên một con tàu chở dầu và khí đốt đang thả neo chỉ cách cảng Fujairah 5 hải lý, một mục tiêu thường xuyên của các vụ tấn công tên lửa. "Tôi đã đi ra ngoài để xem... và tên lửa đã bị đánh chặn ngay trên đầu tôi," Liu kể lại sau một vụ tấn công vào ngày 4 tháng 5. "Bạn có thể cảm nhận rõ ràng sóng xung kích, giống như một cơn gió mạnh. Ngay sau đó bạn có thể ngửi thấy mùi khói."
Con tàu của ông, chở khí hóa lỏng dễ cháy, là một mục tiêu cố định. Đối với hàng trăm con tàu và hàng ngàn thủy thủ bị mắc kẹt, nỗi sợ hãi là người bạn đồng hành thường trực, bên cạnh nguồn cung cấp cạn kiệt và căng thẳng tâm lý khi bị giam cầm vô thời hạn. "Lúc đầu, bạn giống như một con chim bị dồn vào góc," Liu nói. "Sau một tháng, bạn trở nên hơi tê liệt, nhưng dây thần kinh của bạn luôn căng như dây đàn."
## Dự trữ tiếp cận mức thấp tới hạn
Trong khi các thủy thủ đối mặt với nguy hiểm tức thời, nền kinh tế toàn cầu đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng âm ỉ. Chuỗi cung ứng dầu mỏ thế giới đã được đệm vào tháng 3 và tháng 4 bằng cách rút bớt dự trữ thương mại và chiến lược. Nhưng những vùng đệm đó là có hạn.
Các nhà phân tích của JPMorgan đã cảnh báo trong một ghi chú ngày 30 tháng 4 rằng trong số hàng tỷ thùng đang lưu kho, chỉ có khoảng 800 triệu thùng là có sẵn mà không làm căng thẳng hệ thống đến mức đổ vỡ. Ngân hàng dự báo rằng dự trữ có thể giảm xuống mức thấp tới hạn là 6,8 tỷ thùng vào tháng 9 nếu eo biển không được mở cửa trở lại, một kịch bản mà các nhà phân tích của Rapidan Energy cho rằng sẽ khiến nền kinh tế toàn cầu "ngưng trệ, với cơ sở hạ tầng giao thông quan trọng không thể tìm được nhiên liệu ở bất kỳ mức giá nào."
Nỗi đau kinh tế đã lan rộng. Tại Hoa Kỳ, Tổng thống Trump đang xem xét việc tạm dừng thuế xăng dầu liên bang 18 cent để giảm bớt gánh nặng cho người tiêu dùng. Tác động rõ rệt hơn ở châu Á, nơi phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ từ Vùng Vịnh. Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã yêu cầu 1,4 tỷ người dân của quốc gia này cắt giảm tiêu thụ nhiên liệu, trong khi các quốc gia từ Indonesia đến Pakistan đã thực hiện các ngày làm việc từ xa bắt buộc để cắt giảm nhu cầu.
## Ngoại giao trên máy thở
Cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ một cuộc xung đột quân sự hiện đang tạm dừng giữa Hoa Kỳ và Iran, mang tên "Chiến dịch Cơn thịnh nộ Sử thi" (Operation Epic Fury). Bất chấp một thỏa thuận ngừng bắn mong manh, căng thẳng vẫn ở mức cao. Tổng thống Trump gần đây đã gọi đề nghị hòa bình mới nhất của Iran là "HOÀN TOÀN KHÔNG THỂ CHẤP NHẬN ĐƯỢC" và mô tả lệnh ngừng bắn là đang trong tình trạng "phải duy trì sự sống quy mô lớn."
Để đáp trả các tuyên bố của Hoa Kỳ, Hải quân IRGC của Iran tuyên bố họ đã mở rộng định nghĩa về Eo biển Hormuz gấp mười lần, từ một kênh đào hẹp 20 dặm thành một vùng chiến lược rộng hơn 200 dặm. Trong khi Hoa Kỳ đã bác bỏ thông báo này, Iran vẫn tiếp tục đe dọa vận tải biển bằng máy bay không người lái và các tàu tấn công nhỏ.
Lầu Năm Góc được cho là đang chuẩn bị các kế hoạch dự phòng cho một hoạt động quân sự mới, lớn hơn mang mật danh "Chiến dịch Búa tạ" (Operation Sledgehammer) nếu ngoại giao sụp đổ. Tình hình càng trở nên phức tạp hơn bởi một cuộc xung đột khu vực đang mở rộng, với các báo cáo về các cuộc tấn công trực tiếp, không được công bố vào lãnh thổ Iran bởi cả Saudi Arabia và UAE. Đối với những thủy thủ như Liu, ván cờ địa chính trị chuyển thành thực tế hàng ngày của việc quan sát và chờ đợi. "Lời chúc sinh nhật của tôi năm nay," ông nói, "là vì hòa bình thế giới, và để được về nhà sớm."
---
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
[1] 79 ngày tôi bị kẹt tại Eo biển Hormuz: Tên lửa, Cổ phiếu và Cải thìa[2] Hải quân IRGC tuyên bố mở rộng đáng kể định nghĩa về Eo biển Hormuz (Cập nhật)[3] Trump đe dọa leo thang quân sự chống lại Iran, bác bỏ đề nghị hòa bình[4] Dự trữ dầu toàn cầu có thể chạm mức thấp kỷ lục nếu Eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa[5] Khi cuộc khủng hoảng Hormuz làm rúng động thế giới, mọi ánh nhìn đổ dồn vào một tuyến đường thủy quan trọng khác
