Musk kết thúc 3 ngày làm chứng trong vụ kiện OpenAI đầy kịch tính

Vào thứ Năm, Elon Musk đã kết thúc ba ngày làm chứng thường xuyên nảy lửa trong vụ kiện chống lại OpenAI, gã khổng lồ trí tuệ nhân tạo trị giá 80 tỷ USD mà ông đồng sáng lập, khép lại một tuần đầy kịch tính khiến cấu trúc doanh nghiệp của công ty và quan hệ đối tác trị giá nhiều tỷ USD với Microsoft bị soi xét kỹ lưỡng. Phiên tòa, được tổ chức tại một tòa án liên bang ở Oakland, California, tập trung vào tuyên bố của Musk rằng OpenAI và CEO Sam Altman đã phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận ban đầu của công ty bằng cách tạo ra một thực thể có lợi nhuận giới hạn.

"Tôi cứ nghĩ mình đã bắt đầu một tổ chức phi lợi nhuận với OpenAI nhưng họ đã đánh cắp nó," Musk nói trên bục làm chứng vào thứ Năm, một tuyên bố tóm gọn bản chất vụ kiện của ông. Musk cáo buộc rằng việc chuyển sang mô hình vì lợi nhuận vào năm 2019, dọn đường cho khoản đầu tư hơn 10 tỷ USD từ Microsoft, là một sự vi phạm thỏa thuận sáng lập nhằm xây dựng trí tuệ nhân tạo tổng quát vì lợi ích của nhân loại, chứ không phải vì lợi nhuận của cổ đông.

Các luật sư của OpenAI đã vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác, lập luận rằng vụ kiện chỉ là một trường hợp "nho xanh". Luật sư trưởng William Savitt cho rằng Musk đang cay cú về thành công rực rỡ của OpenAI với ChatGPT sau khi ông rời công ty vào năm 2018. "Chúng ta ở đây vì Musk đã không đạt được ý nguyện tại OpenAI," Savitt nói trong phần tranh luận mở đầu. "Thân chủ của tôi đã can đảm tiến lên và thành công mà không có ông ấy. Ông Musk không thích điều đó."

Kết quả của phiên tòa có thể định hình lại bối cảnh cạnh tranh của ngành AI. Một phán quyết có lợi cho Musk có thể buộc OpenAI phải thay đổi cấu trúc doanh nghiệp hoặc hủy bỏ các mối quan hệ thương mại sâu sắc với Microsoft, có khả năng làm chậm tiến trình của nó và tạo cơ hội cho các đối thủ cạnh tranh, bao gồm cả xAI của chính Musk, mà ông đã ra mắt vào năm 2023. Vụ việc dự kiến sẽ tiếp tục cho đến cuối tháng Năm.

'Giấy phép để cướp bóc mọi tổ chức từ thiện'

Trong khi làm chứng, Musk đã mô tả vụ kiện bằng những thuật ngữ kịch tính và mang tính sống còn, lập luận rằng vụ án vượt xa một cuộc tranh chấp giữa các tỷ phú. Ông tuyên bố rằng một chiến thắng cho OpenAI sẽ thiết lập một tiền lệ mang lại "giấy phép để cướp bóc mọi tổ chức từ thiện", và rằng ông đang hành động để "cứu nhân loại" khỏi AI "có thể giết chết tất cả chúng ta", liên tục gợi lại loạt phim "Kẻ hủy diệt".

Tuy nhiên, Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers đã nỗ lực giữ cho phiên tòa tập trung vào tranh chấp hợp đồng thay vì tiềm năng tận thế của AI. "Đây không phải là một phiên tòa về các rủi ro an toàn của trí tuệ nhân tạo," bà khẳng định chắc chắn, hướng dẫn các luật sư tránh chủ đề này.

Những màn đối đáp căng thẳng và nghi vấn về uy tín

Thời gian đứng trên bục giảng của Musk được đánh dấu bởi những màn đối đáp thường xuyên và căng thẳng với luật sư William Savitt của OpenAI. Musk cáo buộc Savitt đưa ra các câu hỏi "mẹo" và có lúc đã gọi khẳng định của luật sư rằng ông đang hỏi những câu hỏi đơn giản là một sự "dối trá" trắng trợn. Sự thất vọng của vị tỷ phú hiện rõ khi ông tỏ ra khó chịu dưới sự ràng buộc của các câu hỏi có-hoặc-không.

Luật sư của OpenAI cũng tìm cách làm giảm uy tín của Musk. Savitt đã nhấn mạnh một sự mâu thuẫn rõ ràng khi Musk tuyên bố trong một bản lấy lời khai năm 2025 rằng đã đọc toàn bộ một tài liệu quan trọng của OpenAI, nhưng tại tòa lại tuyên bố chỉ mới đọc đoạn đầu tiên. Cuộc đối thoại tập trung vào từ viết tắt "TL;DR", mà Musk định nghĩa là "Quá dài, không đọc" (Too Long, Don't Read), trong một nỗ lực rõ ràng để biện minh cho việc không đọc toàn bộ tài liệu. Tình tiết này đã được các luật sư của OpenAI sử dụng để gợi ý rằng các tuyên bố của Musk là không đáng tin cậy.

Phán quyết của phiên tòa sẽ có tác động đáng kể đối với các nhà đầu tư. Mô hình lợi nhuận giới hạn độc đáo của OpenAI được thiết kế để thu hút vốn trong khi vẫn bảo tồn sứ mệnh tập trung vào nghiên cứu. Sự gián đoạn đối với cấu trúc này có thể ảnh hưởng đến Microsoft, công ty đã tích hợp công nghệ của OpenAI vào toàn bộ bộ sản phẩm của mình và chứng kiến giá cổ phiếu tăng vọt nhờ đó. Đối với Musk, một chiến thắng có thể kìm hãm đối thủ cạnh tranh chính đối với tham vọng AI đang phát triển của ông với xAI.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.