EU giải ngân 90 tỷ euro cho Ukraine khi căng thẳng Iran giữ giá dầu trên 100 USD

Liên minh châu Âu đã giải ngân gói cứu trợ quan trọng trị giá 90 tỷ euro cho Ukraine và phê duyệt vòng trừng phạt thứ 20 đối với Nga, đánh dấu quyết tâm mới sau khi Hungary từ bỏ quyền phủ quyết lâu nay. Tuy nhiên, thỏa thuận này được đưa ra khi giá dầu vẫn ở mức cao trên 100 USD/thùng, với các thị trường lo ngại theo dõi cuộc đối đầu căng thẳng giữa Mỹ và Iran tại eo biển Hormuz.

Elena Fischer, một nhà phân tích chính sách kinh tế châu Âu, cho biết: “Khả năng cuối cùng cũng hành động của EU là một chiến thắng chính trị đáng kể, nhưng sự mong manh kinh tế tiềm ẩn đã bị phơi bày bởi giá dầu. Brussels đã trám được một lỗ hổng trên con đập, nhưng một lỗ hổng khác đang rò rỉ ở Trung Đông, đe dọa giải phóng một làn sóng lạm phát mới.”

Sự đột phá ở Brussels diễn ra sau khi đường ống Druzhba được sửa chữa, khôi phục dòng chảy dầu thô của Nga sang Hungary và Slovakia. Động thái này đã chấm dứt hiệu quả cuộc phong tỏa kéo dài hàng tháng của nhà lãnh đạo Hungary Viktor Orbán, người mà thất bại trong cuộc bầu cử gần đây đã làm thay đổi tính toán chính trị ở châu Âu. Đối với Ukraine, khoản vay này là vấn đề sống còn, cung cấp sự hỗ trợ ngân sách thiết yếu trong bối cảnh viện trợ của Mỹ vẫn chưa chắc chắn. Đối với EU, đó là sự thể hiện khả năng vượt qua xích mích nội bộ, một tín hiệu quan trọng khi khối này phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng.

Sự gắn kết mới này của châu Âu đang bị thử thách ngay lập tức bởi các cú sốc bên ngoài. Tại Trung Đông, lệnh phong tỏa đường biển đối với eo biển Hormuz, nơi 21% lượng dầu giao dịch toàn cầu đi qua, vẫn tiếp tục bất chấp thỏa thuận ngừng bắn. Iran đã từ chối tham gia các cuộc đàm phán hòa bình cho đến khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa, tạo ra một thế bế tắc khiến dầu Brent vọt lên trên 102 USD/thùng. Tình hình này là một lời nhắc nhở rõ ràng về sự dễ bị tổn thương của châu Âu trước các cú sốc giá năng lượng, một động lực đã ám ảnh châu lục này kể từ cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine.

Sự ra đi của Orbán mở đường cho viện trợ, nhưng nỗi lo năng lượng vẫn còn

Sự kết thúc kỷ nguyên của Viktor Orbán tại Hungary là chất xúc tác không chính thức cho sự thay đổi chính sách của EU. Người kế nhiệm ông, Péter Magyar, đã cam kết thiết lập lại quan hệ với Brussels và chấm dứt các chiến thuật cản trở thường xuyên gây tê liệt khối. Với việc đường ống Druzhba được sửa chữa và dầu được lưu thông, lý do chính thức cho việc phủ quyết của Hungary đã tan biến, mở đường cho gói viện trợ và các lệnh trừng phạt mới đối với Nga. Gói này được thiết kế để duy trì nguồn vốn cho Ukraine đến năm 2027, bao gồm mọi thứ từ mua sắm quốc phòng đến tài chính công. Động thái này là một sự thúc đẩy trực tiếp cho các nhà thầu quốc phòng như Lockheed Martin và Rheinmetall, những đơn vị có khả năng sẽ nhận được nhiều đơn đặt hàng hơn.

Tuy nhiên, sự việc này làm nổi bật một lỗ hổng chiến lược sâu sắc hơn. Việc một đường ống duy nhất bị hư hỏng chở dầu của Nga có thể cản trở gói hỗ trợ 90 tỷ euro cho Ukraine cho thấy sự phụ thuộc liên tục của châu lục này vào cơ sở hạ tầng từ một kỷ nguyên đã qua. Trong khi EU đặt mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào năng lượng của Nga, cuộc chiến ở Ukraine đã nhiều lần cho thấy tham vọng chiến lược của khối thường bị hạn chế bởi thực tế vật lý của cơ sở hạ tầng năng lượng. Nghị quyết có thể ổn định nguồn cung năng lượng cho Hungary và Slovakia trong ngắn hạn, nhưng nó cũng phục vụ như một lời cảnh báo có thể đẩy nhanh nỗ lực đa dạng hóa năng lượng và nâng cấp cơ sở hạ tầng dài hạn của EU.

Thế bế tắc tại Hormuz thử thách thị trường toàn cầu

Trong khi châu Âu giải quyết các thách thức nội bộ, một cuộc khủng hoảng mới đang nảy sinh tại eo biển Hormuz. Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đã tạo ra sự không chắc chắn đáng kể trên thị trường dầu mỏ toàn cầu. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Hải quân Mỹ có “toàn quyền kiểm soát” eo biển này và đã ra lệnh “bắn bất kỳ tàu nào đặt mìn ở Hormuz”. Đáp lại, Iran khẳng định lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ là vi phạm lệnh ngừng bắn và là rào cản đối với đàm phán. Sự bế tắc này đang giữ giá dầu ở mức cao một cách ngoan cố, làm dấy lên lo ngại về một làn sóng lạm phát mới.

Phản ứng của thị trường đang trái chiều. Trong khi đồng USD có một số biến động, với tỷ giá EUR/USD hồi phục lên khoảng 1,1714 bất chấp dữ liệu PMI mạnh mẽ của Mỹ, các thị trường chứng khoán dường như đang định giá một giải pháp nhanh chóng cho cuộc xung đột. S&P 500 đã tăng điểm, gần mức cao kỷ lục. Sự lạc quan này có thể đặt nhầm chỗ. Việc đóng cửa eo biển Hormuz kéo dài sẽ buộc Iran phải đóng cửa các giếng dầu của mình, gây ra thiệt hại vĩnh viễn cho năng lực sản xuất và dẫn đến một cú sốc cung toàn cầu đáng kể. Hiện tại, thế giới đang theo dõi và chờ đợi, khi các nỗ lực ngoại giao tiếp tục diễn ra ở hậu trường để ngăn chặn một cuộc xung đột rộng lớn hơn.

Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.